Eco, Umberto – De Naam van de Roos

Door op 21 november 2012
roos

Broeder William Baskerville, een geleerde franciscaner monnik uit Engeland, komt in november 1327 als speciaal gezant van de keizer met een diplomatieke opdracht naar een welvarende abdij in Noord-Italie. Al spoedig ontwikkelt zijn verblijf op de abdij zich tot een tijd vol apocalyptische verschrikkingen: er worden zeven dagen en nachten zeven geheimzinnige misdaden gepleegd, die de muren van de ontoegankelijke, labyrintvormige bibliotheek met bloed besmeuren. Angstige geruchten gaan door de abdij en sporen worden uitgewist. William wordt door de onderzoekskoorts bevangen en dringt steeds dieper door tot de geheimen van de abdij.

Het begrip Meesterwerk is relatief en kan aan hevige discussies onderhevig zijn. In extreme gevallen kan een en hetzelfde boek zelfs door iemand als meesterwerk worden gekwalificeerd, terwijl een ander het bij wijze van spreken nog te min vind om het bij het grof vuil te zetten. In het geval De Naam van de Roos door de Italiaan Umberto Eco echter, hebben we het over een boek wat op verschillende toplijsten voorkomt en door velen als een van de belangrijkste literaire werken wordt gezien. In mijn niet te stillen honger naar literatuur was dit dan ook een werk dat ik niet kon laten liggen. Gesitueerd in de 14e eeuw, speelt dit verhaal tevens in een periode die bij mij behoorlijk tot de verbeelding spreekt.

Umberto Eco brengt dit verhaal als ware het een verzonnen documentaire. De eerste bladzijden vertelt hij hoe hij een eeuwenoud manuscript in handen heeft gekregen; De Naam van de Roos is zijn vertaling van dit fictieve manuscript. Afsluitend behandeld hij in diverse naschriften zijn nabeschouwing over het verhaal en de totstandkoming ervan. De vraag die je als lezer echter zelf mag beantwoorden, is wat je nu precies voorgeschoteld wordt. Is het een thriller, een detective, een historische roman, een filosofisch werk of een uiteenzetting van het kloosterlijke leven in de 14e eeuw?

Wat mij betreft, allemaal. Op unieke wijze weet Umberto Eco deze diverse invalshoeken in zijn boek te verwerken. Toegegeven, de spanningsboog is wellicht niet een die je gewend bent uit een ‘reguliere’ thriller, maar als je lezer blijf je tot het laatst in het ongewisse. Totdat de hoofdpersoon William als ware het Sherlock Holmes de dader uiteindelijk ontmaskerd heeft, bijgestaan door zijn reisgenoot Adson. Tegelijkertijd geeft de auteur een kijkje in het dagelijks leven van een klooster in de 14e eeuw. Herbij gooit hij de lezer met bijbelcitaten om de oren en geeft diepgaande filosofische redevoeringen weer, zonder de vaart in het verhaal te verliezen of te betrachten de lezer te bekeren. Eco blijft objectief.

Daarentegen nodigt de schrijfstijl van Umberto Eco wel uit de zinnen meermaals te lezen. Hij beschrijft zijn verhaal met literaire volzinnen en dat gecombineerd met de vele citaten, komt de algehele leesbaarheid niet geheel ten goede. De betekenis van de citaten en dan vooral de onderliggende, ontwaar je als je grondig te werk gaat; je bent gauw geneigd hier dan net overheen te lezen. Anderzijds, men doet het boek geen eer aan om hier als een dolle doorheen te gaan. De auteur legt op een diepgaande en confronterende, soms pijnlijke en soms humoristische, maar bovenal objectieve wijze een deel van de Christelijke, maar ook onze geschiedenis bloot. Immers, onze tegenwoordige manier van (ver)handelen en (ver)oordelen verschilt maar weinig van de manier een aantal eeuwen geleden.

Ik kan hierin gewoonweg niet tegendraads zijn. Inderdaad een meesterwerk.

Over Evert Sinterniklaas

Evert leest al zo lang als hij een boek kan vast houden. Als eigenaar van E Boek en Blog begon hij in februari 2012 met recenseren. Tegenwoordig leest hij regelmatig op aanvraag van uitgeverijen en auteurs.

Reageer!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Graag even een bewijs dat je geen spambot bent :) *